-

Maryla-Sztajer : Ja z Czeladzi - próba autobiografii

Szkoła Notre-Dame de Paris. I matematyka.

W latach 285-228 a. Ch. żył sobie w Aleksandrii pewien matematyk i konstruktor o imieniu Ktesibios.

Z połączenia kilku istniejących instrumentów muzycznych, dość prostych, stworzył hydraulicznego potwora mogącego spokojnie grać w ówczesnych amfiteatrach, z racji dużej dynamiki dźwięku. 

Były to pierwsze na świecie organy. Tzn podobno Chińczycy byli wcześniej. ..Ale chyba bez wpływu na konstrukcję aleksandryjską.

Ciśnienie powietrza było regulowane przez wodę w specjalnym zbiorniku; po jakimś czasie powstała konstrukcja pneumatyczna. Doskonalona i rozbudowywana ..

Przez kilka stuleci chrześcijaństwa, z racji skojarzeń z pogaństwem, służyły organy celom świeckim. 

Aż w roku 666 papież Vitelianus specjalnym dekretem zezwolił na użycie organów w przestrzeni kościelnej. Stały się akompaniamentem dla chórów wielogłosowych.

Wśród różnych innowacji konstrukcyjnych wyróżniały się np organy u benedyktynów w Winchester. Około 980 r. Miały dwie klawiatury i dwu organistów siedzących na przeciw siebie. 

.

Nie wiem jakiego typu organy zainstalowano w budowanym w Paryżu na wyspie Cité kościele. Te dzisiejsze potężne, pochodzą z 1733 roku. 

Doczytałam się kiedyś, że budowę Notre-Dame rozpoczęto od chóru. By przy przewidywanej dlugotrwałości budowy można tam było już sprawować liturgię. A tej nie wyobrażano sobie bez uroczystej muzyki. 

Budowa trwała od 1163 r. Mówią że około 180 lat. 

Zanim przejdę do Szkoły muszę napisać iż w skarbcu tej katedry jest relikwiarz drzewa Krzyża Świętego, który był przy koronacji w Krakowie naszych królów od Władysława Jagiełły. Dopiero w 1669 po abdykacji Jan 2 Kazimierz wywiózł bezprawnie cały skarbiec. 

.

Szkoła Notre-Dame to grupa kompozytorów pracujących przy budującej się katedrze od 1163 do 1250.

Sporo informacji o Szkole spisał pewien angielski student zwany Anonimus IV, pracujący przy katedrze w XIII wieku. To on zapisał imiona dwu ważnych kompozytorów. 

Leoninus i Perotinus. 

Tym kompozytorów zawdzięczamy ważne muzyczne księgi.

https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Organum

W linku dużo szczegółów dla dociekliwych. 

Ważnym dziełem było  Magnus Liber Organi de gradali et antiphonario.

Perotinus jest też twórcą organum quadruplum - polifonii czterogłosowej. Do dziś są wykonywane jego utwory. 

.

https://m.youtube.com/watch?v=4zwb-oCuZtM

Jako przerywnik w czytaniu proponuję  ilustrację - Polską muzykę z XIII wieku. Nie byliśmy w tej dziedzinie spóźnieni. 

.

 

W Szkole Notre-Dame narodził się motet. Ta forma najczęściej występuje w księdze Magnus. ..

https://m.youtube.com/watch?v=mNMQu5LXaeI&t=0s&index=6&list=PLnFpqVXAtHN-pClYO1J5KN2O6LYQbqW0A

Nie wydaje się sensowne opowiadanie o szczegółach. Proszę posłuchać tej muzyki w powyższym linku. YT podpowie dalsze utwory. 

Ponieważ zaczęłam od matematyka, budowniczego pierwszych organów, to należy tutaj koniecznie wskazać ze właśnie Szkoła Notre-Dame stosowała po raz pierwszy od czasów starożytnej Grecji notację długości dźwięku. Wskazywali relatywne wartości długości nutowych.

Pamiętamy z poprzednich notek, ze to Pitagoras zaczął zabawę z dzieleniem dźwięku na odcinki. 

.

https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Cantus_firmus

Cantus Firmus to inaczej linia melodyczna do której np w renesansie dokomponowywano kontrapunkt. Ta stała linia melodyczna to zbiór chorałów właśnie.

Komponowanie muzyki wymaga wiedzy matematycznej. 

Wraz z rozwojem matematyki również możliwości koncepcyjne kompozytorów poszerzały się. Niestety w efekcie mamy współczesne kompozycje muzyczne całkiem niezrozumiałe dla niematematyków.

Jeśli kompozytor nie zachowuje w dodatku należytej uczciwości wobec samej matematyki to powstają. ..hm...grupy dźwięków, bo nie utwory, nieprzyjemne a wręcz nieznośne dla wszystkich. 

Myślę ze po takiej konstatacji najlepiej westchnąć hymnem chorału gregoriańskiego Veni Creator Spiriti

https://m.youtube.com/watch?v=cDhYGdK0KQg

Tutaj akurat dla pokazania szerszej perspektywy śpiew włoski. 

.

Kto dotarł aż tutaj w nagrodę otrzymuje lekcję gry z Bachem, który jak wiemy wielkim kompozytorem był. Oraz czerpał pełnymi garściami z dorobku dawnych mistrzów. 

 

https://m.youtube.com/watch?v=9RDkHP4PWIo

:)

Ponieważ po pracy jak i po nauce należy się odpoczynek, oto czego sama słucham najchętniej. Chorał gregoriański w opactwie Tynieckim.

 

https://m.youtube.com/watch?v=wMGSgsOUKtc

.

Ps.

Z sentymentu,  mój czeladzki Kościół neogotycki a w pierwotnym projekcie neoromański. Zwany Zagłębiowską Notre Dame. Wpisany na listę zabytków. Też ma znakomite organy.

 

https://m.youtube.com/watch?v=2oJdgm1-bz4

 

 

 

 

 



tagi:

Maryla-Sztajer
14 grudnia 2018 19:56
31     887    6 zaloguj sie by polubić
komentarze:
Marcin-K @Maryla-Sztajer
14 grudnia 2018 20:43

To dobra notka dla tych wszystkich aparatów, którzy lubią powtarzać, przyjąwszy uprzednio pogardliwy wyraz twarzy: Katolicy nic nie stworzyli oprócz systemu opresji, likwidowali naukowców, zakopywali odkrycia i wpisywali zdolnych ludzi na czarne listy.

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @Marcin-K 14 grudnia 2018 20:43
14 grudnia 2018 20:46

O, ja dużo pominęłam z ich dokonań. To nie jest na pojemność notki. Chciałam jednak żeby to ktoś przeczytał. .potem każdy zainteresowany sobie wygugla 

.

 

zaloguj się by móc komentować

KOSSOBOR @Maryla-Sztajer
14 grudnia 2018 23:31

Marylko, świetna notka - jak dla mnie, amatora /kocha ale nie umi :)/

Dlaczego dałaś tego Bacha na syntetyzatorze???!!! Cóś strasznego!

Fugę i toccatę znamy od kołyski i już właściwie jej nie słuchamy. Bo ileż można? Więc wystaw sobie Pani taką sytuację: wychodzimy z naszej katedry /o wspaniałych organach/ po Mszy Św., całkiem "zwykłej", w dzień powszedni. Ktoś zasiadł przy instrumencie /nie był to Perucki/ i... nagle niebiosa się otworzyły... Tak zagranej /i przecież osłuchanej do znudzenia/ fugi i toccaty Bacha nigdy nie słyszałam. Nikt tego ZJAWISKA nie rejestrował. Nie znam nazwiska tego organisty. Nielicznych już ludzi dosłownie zamurowało i wbiło w posadzkę. No i ten luksus akustyczny wnętrza katedry. Do dzisiaj ciary mnie przechodzą na samo wspomnienie... 

No więc ucho /o czym rozmawiałyśmy/. Ty - matematyka. Ja - ucho jedynie. Poza utworem - liczy się wykonawca. I wnętrze kościoła. Ta muzyka /nie mówię o Bachu/ "nie brzmi", mimo matematyki, poza kościołem. To kościół nadaje jej piękno i czar niepowtarzalny. 

Serdeczności i dzięki za notkę.

:)

zaloguj się by móc komentować

olo @Maryla-Sztajer
14 grudnia 2018 23:34

na marginesie:

to mnie sie przypomnialo jak lubilem pewne utwory zanim je zrozumialem

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @KOSSOBOR 14 grudnia 2018 23:31
14 grudnia 2018 23:47

Dałam nie Bacha... to  lekcja. .tam jest pokazana matematyka, te kolorowe paski :)))

.

Widzisz, gadałysmy ostatnio o uczciwości w muzyce. 

Poza tym ze ucho słyszy i serce czuje. ..to jeszcze konstrukcja się musi wewnętrznie zgadzać. 

Chciałam dac jeszcze inny filmik z poznańskiego uniwersytetu,  dalszy ciąg tego co już było. 

Tam jest matematyka = muzyka. 

Np wszystkie symetrie znane ze szkoły...Ale wszyscy dostają histerii na słowo matematyka. 

.

Zostaną niewolnikami tych co umieją. 

.

Serdeczności Haniu. Wiesz ze to nie ten tekst. Tak cóż. ...

...

 

zaloguj się by móc komentować


Slepowron @Maryla-Sztajer
15 grudnia 2018 00:02

Choc to notka o organach (sam nienajgorzej na nich gram) to zachecam do zapoznania sie z innymi dziedzinami tworczosci Bacha.

Nalezy on do najwybitniejszych w historii muzyki sakralnej tworcow.

Kantaty, oratoria,  Msza h-moll.  Tam dopiero ciary przechodza.  

Na youtubie szereg swietnych wykonan -  Koopman, Gardiner, Harnoncourt.

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @Slepowron 15 grudnia 2018 00:02
15 grudnia 2018 00:12

Znam Bacha całe życie . Po prostu jestem na etapie chorału. A notka jest ...o matematyce.

:)

 

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @Slepowron 15 grudnia 2018 00:02
15 grudnia 2018 00:14

A ! W Gdańsku trwa właśnie piękny festiwal.  Jest co wieczór transmisja w dwójce,  na żywo 

.

 

zaloguj się by móc komentować

KOSSOBOR @Maryla-Sztajer 14 grudnia 2018 23:47
15 grudnia 2018 00:15

"...tam jest pokazana matematyka, te kolorowe paski"

No a ja, prosta płucotchawka i nibynóżka natychmiast odebrałam to uchem :) Nie masz na mnie bata z tą matematyką w muzyce :))) /bo w ogólniaku nieźle wymiatałam, zwłaszcza wielomiany :)/. I nie ma tu mowy o histerii. Po prostu tak mam dane od Stwórcy. 

Ściskam i proszę o następne muzyczne notki. 

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @KOSSOBOR 15 grudnia 2018 00:15
15 grudnia 2018 00:19

A nie :))) . Pytałaś czemu taki link. .no bo taką lekcję znalazłam. 

Ja piszę notki  na szybko. .nie umiem siedzieć nad tekstem..,czyli daję co się naiwnie x linków. 

Tyniec. .o to mój ulubiony ..to dałam od serca 

.

 

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @KOSSOBOR 15 grudnia 2018 00:15
15 grudnia 2018 00:24

https://m.youtube.com/watch?v=AUKjEcWiQzY

To tutaj proszę więcej matematyki, symetria , translacja. .słynny rak

;)

 

zaloguj się by móc komentować

olo @Maryla-Sztajer 14 grudnia 2018 23:47
15 grudnia 2018 00:32

no widzisz :))...

koniec marginesu

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @olo 15 grudnia 2018 00:32
15 grudnia 2018 00:36

E.

Że zacytuję znanego krakowskiego filozofa. 

Dobrej nocy wszystkim 

;)

 

zaloguj się by móc komentować

Tytus @Maryla-Sztajer
15 grudnia 2018 09:55

Jestem niesfornym uczniem SN i proszę o łagodny wymiar kary ale symetria owszem, ale serce mamy jedno i to na dodatek na lewicy ;)

Na rozgrzeszenie swoje mam to, że na prawe oko widzę lepiej niż na lewe...

 

Dziękuję za kolejny odcinek o matematyce.

zaloguj się by móc komentować

gabriel-maciejewski @Maryla-Sztajer
15 grudnia 2018 19:35

Nie miałem pojęcia, że organy są tak stare

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @Tytus 15 grudnia 2018 09:55
15 grudnia 2018 20:02

Trochę Pan sobie kpi ze mnie :)

Dzięki za dobre słowo 

:)

 

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @gabriel-maciejewski 15 grudnia 2018 19:35
15 grudnia 2018 20:07

Mają bardzo interesującą historię,  wiele prób konstrukcyjnych. 

Jak napisała Hania, muszą mieć odpowiednio zaprojektowane wnętrze aby wybrzmialo bogactwo barwy konkretnego instrumentu. One są budowlane zawsze dla konkretnego kościoła 

.

 

zaloguj się by móc komentować

KOSSOBOR @Maryla-Sztajer 15 grudnia 2018 20:07
16 grudnia 2018 00:12

A wiesz - przypomniałam sobie, że mój mąż, związany przez lata z KK projektując wnętrza świątyń i witraże, znał doskonałego organomistrza. Działał on w Polsce północnej. Księża, budując swoje kościoły, gdy już dochodzili do budowy organów, zawsze prosili Konstantego o kontakt z mistrzem. Zupełnie o tym zapomniałam. 

Tu trochę projektów Konstantego:

http://witrazejaworski.pl/

Aha, jeszcze: Konstanty długo i stale studiował /z cyrklami etc../ konstrukcje gotyckie. A więc matematyka :) Gotyk Go absolutnie fascynował. 

zaloguj się by móc komentować

Paris @KOSSOBOR 16 grudnia 2018 00:12
16 grudnia 2018 02:03

O la la  !!!

Co za pieknosci... wpis Pani Marylki... komentarze... zalaczone linki... absolutnie fascynujace  !!!

Szkoda tylko, ze matematyka byla i jest moja pieta achillesowa, nigdy jej nie lubilam bo nie mialam dobrego nauczyciela... mam nadzieje, ze dzieki temu wpisowi troszenke sie to zmieni... ale chyba mam tzw. dobre ucho do muzyki, bo zalaczona muzyka w linkach bardzo mi sie podoba.

Wpis naprawde bardzo ciekawy.

zaloguj się by móc komentować

ainolatak @Maryla-Sztajer
16 grudnia 2018 08:43

dobrze przeczytać taki fajny tekst w ośnieżony niedzielny poranek :)

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @KOSSOBOR 16 grudnia 2018 00:12
16 grudnia 2018 10:53

Pamiętam witraże Twojego męża z ratusza we Wrocławiu.

No więc gotyk, oczywiście.  Wiesz , oni prxy budowie Notre Dame i innych świątyń tak bardzo nie rachowali. Oczywiście wróciła już wiedza dawna o geometrii. ..Ale np wytrzymałość materiałów była znana  by tak zrzec  doświadczanie. 

Gdy budowana ściana krzywiła się,  dawano te różne zewnętrzne elementy wspornikowe.

.

A gotyk w muzyce to też wznoszenie się do Boga.

I na chwałę Bożą. Dlatego oni wszyscy prawie są anonimowi. 

I przychodzi potem taki gość ze słuchem absolutnym i z mistrzowskim warsztatem , jak Bach ...na gotowe....bierze gotowe kanony.

Gotowe formaty. 

I wypełnia je masą barokowych ozdobnikow.

Lubią to grać mistrzowie organów bo mogą się popisać. 

Dla mnue jak Ci już pisałam Bach i cały barok ...to za wiele wszystkiego. 

Tam nie mam miejsca dla swojej wolności. 

.

Wiesz, patrzę czasem na Twój obraz... "P".

To jest to co czuję 

.

 

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @Paris 16 grudnia 2018 02:03
16 grudnia 2018 10:57

Pary zamki miła. ..ja nie mam słuchu nawet takiego jak opisany tu ostatnio Lutosławski.

 

Gdybym nie rozumiała konstrukcji matematycznej to też bym tak słuchała jak Pani.

I to przecież wystarczy. .:))

Najpierw słuchałam A sporo lat później zorientowałam się ze ze to są konstrukcje 

.

 

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @ainolatak 16 grudnia 2018 08:43
16 grudnia 2018 11:05

Dzięki piękne. To jest dalszy ciąg wpisów o Pendereckim i Lutosławskim.

Pierwszy z nich jest rzemieslnikiem doskonałym,  obdarzonym wszystkim czego trzeba muzykiem,  A że korzysta z tego źle z mojego katolickiego punktu widzenia. ..trzeba to wiedzieć. .

Lutosławski zaś ma dysfunkcje różne. ..I jest w rzemiośle nieuczciwy...

Kursował się pilnie drogą. ..administracyjną....na wielkiego. 

Nigdy prawie nie dyrygował cudzymi utworami. .żeby nie mieli do niego pretensji, ze im fałszuje. 

A swoje. ..mówił że to tak właśnie ma być. 

Cwaniak i krętacz...karierowicz

.

Proszę jeśli Pani znajdzie czas, zajrzeć do poprzednich notek

:)

 

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @Maryla-Sztajer 16 grudnia 2018 10:57
16 grudnia 2018 11:07

Errata:

Paryzanko miła,  ..tak miało być. 

.

Dziś gorzej z lewym okiem

.

 

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @Maryla-Sztajer 16 grudnia 2018 11:05
16 grudnia 2018 11:09

Errata

Kreował się  na wielkiego

.

 

zaloguj się by móc komentować

Paris @Maryla-Sztajer 16 grudnia 2018 10:57
16 grudnia 2018 18:01

Czyli...

... mowi Pani, Pani Marylko, ze jeszcze wszystko przede mna... ze jeszcze nic straconego  !!!

zaloguj się by móc komentować

Paris @Maryla-Sztajer 16 grudnia 2018 11:07
16 grudnia 2018 18:03

Nic nie szkodzi... wiem i rozumiem.

zaloguj się by móc komentować

Maryla-Sztajer @Paris 16 grudnia 2018 18:01
16 grudnia 2018 20:10

https://m.youtube.com/watch?v=SZQzW_QfPew

Czajkowski całkiem zaskakujący. ..chór...hymn..

:)

 

zaloguj się by móc komentować



zaloguj się by móc komentować